Sıralama Sistemleri

 

Üniversite Sıralama Sistemleri

Dünya üniversitelerini, ilk kez 2003’te Çin’de Jiao Tong (ARWU) sıraladı. Bu sıralama Nobel Ödülü ağırlıklıdır. İspanya’da, üniversitelerin sitelerine odaklanan Webometrics sıralaması 2004’te yayınlandı. Aynı yıl Times dergisi ve QS (Quacquarelli Symonds) firması, anket ağırlıklı En İyi Üniversiteler listesini ilan etti. İki kurum, 2010’da ayırılınca THE ve QS adlı iki ayrı sıralama çıktı. Tayvan’da HEEACT, bilimsel çıktılara dayanan sıralamayı 2007’de yayınladı. Hollanda’nın Leiden Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Çalışmaları Merkezi, yayın kalitesine dayalı sıralamayı 2008’de yayınladı. İspanya’daki Scimago, 2009’da bilimsel çıktılara göre bir sıralama yayınladı. ODTÜ Enformatik Enstitüsü URAP Araştırma Laboratuvarı, 2010’da akademik performansa dayalı dünya üniversiteleri sıralamasını ilan etti. URAP’ın ilk 2,000 üniversiteye yer verme nedeni, dünyada ilk %10’a girebilen üniversiteleri kamuoyuna duyurmaktı.

 

QS Sıralaması

İngiltere merkezli QS (Quacquarelli Symonds) firması, 2004-2009 yılları arasında TIMES Dergisi ile birlikte “dünyanın en iyi 700 üniversitesini” sıralamaktaydı. İki grubun işbirliğinin 2010’da sona ermesi ile QS aynı metodolojiyi devam ettirerek sıralama yayınlamaya devam etti. Son iki yılda temel alanlar bazındaki sıralamaları da yayınlamaya başladı. QS’in 10 Eylül 2012’de yayınladığı “QS 2012-2013 Dünya Üniversiteleri Sıralaması”nda üniversitelerin genel sıralamadaki yerleri ile Mühendislik ve Teknoloji, Doğa Bilimleri, Sanat ve Beşeri Bilimler, Sosyal Bilimler ve Yönetim, Yaşam Bilimleri ve Tıp temel alanlarında dünyadaki sırası açıklandı. Bu 5 temel alanda her bir alan için en iyi üniversitelerin ilan edildiği bu sıralamada QS, değerlendirmeyi aşağıdaki kriterleri kullanarak yapmıştır.

• Akademik saygınlık ( Bilim adamlarının görüşlerine dayalı anket)

• İşveren görüşü (İşverenlerin görüşlerine dayalı anket)

• Yayın başına düşen atıf sayısı (Scopus 2007-2011 yılları)

 

ARWU

Dünya üniversiteleri ilk kez 2003’te Çin’de Jiao Tong Üniversitesi (ARWU) tarafından sıralandı. Bu sıralamada, üniversitelerin Nobel Ödülü alan mensup ve mezunlarının sayısı en önemli kriterdir. Önemli kriterlerden bir diğeri de, üniversitelerin en çok atıf alanlar listesindeki mensup sayısıdır. Bu sıralamada son yıllarda ilk 500 arasında sadece İstanbul Üniversitesi yer almaktadır (8 kez). Ağustos 2012’de yayınlanan son sıralamada da İstanbul Üniversitesi 401-500 arasında yer almıştır.

SCIMAGO

İspanya’daki Scimago Araştırma Kurumu ise 2009 yılında üniversite ve araştırma kurumlarının sıralamasını yayınlamaya başladı. Bu kurum, Ağustos 2012’de, 3.290 üniversite ve araştırma kurumunun sıralamasını ilan etti. Scimago, 2012 yılı dünya sıralamasını Scopus veri tabanını kullanarak yapmıştır. Kriterler;

(O) - Toplam Doküman Sayısı: Scopus tarafından taranan dergilerde yayınlanan makale, bildiri ve inceleme gibi bilimsel dokümanların sayısı.

(IC) - Uluslarası İşbirliği Oranı: Diğer ülke üniversiteleriyle yapılan ortak yayınların toplam yayına oranı.

(NI) - Normalize Edilmiş Etki: Normalize edilmiş yayın başına atıf değerinin dünya ortalamasına oranı.

(Q1) - Yüksek Etkili (%25) Yayın Oranı: Scimago Dergi Sıralaması’na göre alanında en etkin %25’lik dilimde yer alan dergilerde çıkan yayınların toplam yayına oranı.

(SPEC) - Alana Odaklılık / Alan Çeşitliliği: Bilimsel çıktıların alan odaklı / alan çeşitli olma durumu.

(EXC) - Yüksek Atıflı (%10) Yayın Oranı: Alanında en çok atıf alan %10’luk dilime giren makalelerin toplam yayına oranı.

(LEADERSHIP) - Yayınlarda Sorumlu Yazarlık Sayısı: Yapılan yayınlar arasında ilgili üniversite mensuplarının sorumlu yazar olduğu yayın sayısı.

 

URAP Sıralaması

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Enformatik Enstitüsü'nde URAP (University Ranking by Academic Performance) Laboratuvarında yürütülen bu çalışma Teknik Kurul, Teknik Ekip ve Danışma Kurulunun ortak ürünüdür. URAP sıralamasında, ISI (Information Sciences Institute) gibi uluslararası açık kaynaklar ile YÖK ve ÖSYM gibi ulusal kurumların yayınladığı veriler kullanılmıştır. Türk üniversiteleri için geliştirdiğimiz bu sıralama sistemi her üniversitenin kendi konumu hakkında bilgi sahibi olmasına yardımcı olacaktır. Geliştirdiğimiz sistem, üniversiteleri iyiler ve kötüler şeklinde ayırmayı hedeflememektedir. Amaç, üniversitelerin belirlenen kriterlere göre gelişmeye açık yanlarını fark etmelerine yardımcı olmaktır.

URAP kriterleri :

Makale Sayısı 2011 yılına ait SCI, SSCI ve AHCI taramalarına giren makale sayısı. Ağırlık %25

Atıf Sayısı 2007-2011 yılları arasında yayınlanan makalelere 2011 yılında yapılan atıf sayısı. Ağırlık %20

Toplam Bilimsel Doküman Sayısı 2007-2011 yılları arası yapılan toplam yayın, tebliğ vb. sayısı. Ağırlık %10

Toplam Etki Değeri Faktörü 2007-2011 yılları arası yayınlanan makale sayılarının basıldıkları dergilerin etki faktörleri ile çarpımlarının toplamı. Ağırlık %20

Dergi Atıf Etkinliği Toplamı İlgili alanda 2007-2011 yılları arası yapılan yayınların atıf aldığı yayınların basıldığı dergilerin etkinlik çarpanlarının toplamı. Ağırlık %25

 

  LEİDEN SIRALAMASI

Web of Science veri tabanından 2005 – 2009 yılları arasında yayınlanan makale (article), mektup (letter), ve inceleme(review)’ler esas alınarak hazırlanan Leiden Üniversitesi (Hollanda) 2011/2012 sıralaması Aralık 2011’de http://www.leidenranking.com adresinde ilan edilmiştir. Veriler, Temel Bilimler (Science) ve Sosyal Bilimler (Social Science) alanında yapılan yayınlardan oluşmaktadır. Leiden, tüm kriterlerden elde edilen puanları toplayarak tek bir sıralama listesi yapmamaktadır. Bunun yerine, kullanıcılara esneklik sağlamak amacıyla her bir kriter için ayrı sıralama tablosu vermektedir. Kriterler:

 

PP Top10% İndikatörü

2005 – 2009 yılları arasında dünyada en çok atıf alan %10’luk dilime giren yayınların oranı (%10’luk dilim yayın alanı, yayın yılı ve yayın türü dikkate alınarak belirlenmiştir).

MCS İndikatörü

2005 – 2009 yılları arasında yayın başına düşen ortalama atıf sayısıdır (normalizasyon yapılmadan önce).

MNCS İndikatörü

2005 – 2009 yılları arasında normalizasyon yapılmış yayın başına düşen ortalama atıf sayısıdır (normalizasyon işlemi yayın alanı, yayın yılı ve yayın türü dikkate alınarak yapılmıştır).

P İndikatörü

2005 – 2009 yılları arasında üretilen toplam yayın sayısıdır.

PP Collab. İndikatörü

2005 – 2009 yılları arasında diğer üniversitelerle üretilen ortak yayınların oranıdır.

 

WEBOMETRICS SIRALAMASI

Bu sıralama, İspanya'daki en büyük araştırma merkezi olan Ulusal Araştırma Kurumu'nun (National Research Council) Cybermetrics ünitesinde hazırlanmaktadır. Webometrics 2004 yılında ilk sıralamasını yayınlamıştır ve daha sonraki yıllarda bu sıralamayı her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncelleyerek hazırlamaktadır.

Sıralamanın temel amacı, araştırmacıların çalışma kalitesini ve sayısını artırmak ve başka araştırmacıların erişimine sunulacak şekilde internet ortamında yayınlanmasını teşvik etmektir. Ayrıca bu sıralama sistemi ile akademisyenleri ve politikacıları akademik bilgilerin paylaşılması, bilimsel çalışmaların ölçülmesi, performans ve etki gibi konularda web ortamının önemi konusunda ikna etmek amaçlanmıştır. Bilim insanlarının ve öğretim üyelerinin web sayfalarında yayınlanan eserlerinin üniversitenin performansı hakkında önemli bir payı olduğu görüşü, Webometrics sıralama yönteminin temel gerekçesini oluşturmaktadır.

Web tabanlı sıralama, geleneksel scientometric ve bibliometric verilere ve bunlar arasındaki korelâsyonlar hesaplanarak oluşturulur. Webometrics Veri Tabanı 15.000'den fazla üniversite ve 5.000'den fazla araştırma merkezinden oluşmaktadır. Büyük listelerinde ise dünyadaki en kaliteli 4.000 üniversite bulunmaktadır. Uluslararası listelerin dışında birçok bölgesel üniversite de Webometrics'in listesinde yer almaktadır. Bölgesel listeler özellikle gelişmekte olan ülkelerin akademik performanslarının dünyada var olan eğilimle ilişkisini görmelerini sağladığı için ayrı bir önem taşımaktadır.

Webometrics sıralaması, bu alanda var olan diğer sıralama sistemlerinden daha kapsamlı olup, açıklanan sonuçlara göre üniversiteleri web ortamında yayınlayacakları akademik ürünlerin sayısının ve kalitesinin artırılması konusunda cesaretlendirmek, yeni web sayfası uygulamalarını ve bu uygulamaları devam ettirecek düzenlemeleri yapmaları konusunda onlara geri bildirim vermeyi hedeflemektedir.

Sıralama Kriterleri ve Ağırlıkları

Sıralama sistemi kapsamında sadece bağımsız web alanı olan araştırma merkezleri ve üniversiteler değerlendirilirken, değerlendirmelerde çok boyutlu çalışmalar için farklı kriterler kullanılmaktadır. Web Impact Factor (WIF), linklerin analizini kapsayan bir işlem olup harici linkler ile web sayfalarının kapsadığı sayfaların görünürlük ve büyüklükleri oranının (1:1 görsellik: büyüklük) kombinasyonu ile hesaplanır. Sayfaların büyüklükleri ile ilgili olarak web alanında yer alan “Zengin Dosyalar” kapsamındaki belgelerin sayısı ve Google Akademik veri tabanında yer alan yayınların sayısı dikkate alınmaktadır. Önemli arama motorlarından nitel olarak elde edilen dört özellik şunlardır (Cybermetric Lab, 2011).

Büyüklük (S). Google, Yahoo, Live Search ve Exalead arama motorlarında bulunan sayfa sayıları.

Görünürlük (V). Yahoo Search, Live Search ve Exalead arama motorlarından sağlıklı bir biçimde taranan birbirinden farklı harici linklerin toplamı.

Zengin Dosyalar (R). Akademik veya yayın özelliği taşıyıp taşımadıkları öncelikli olarak tespit edilen zengin dosyalardır. Bu dosyaların formatları şunlardır: Adobe Acrobat (.pdf), Adobe PostScript (.ps), Microsoft Word (.doc) ve Microsoft PowerPoint (.ppt).

Akademik (Sc). Google Akademik içerisinde taranan her türlü akademik çalışma ve bilimsel raporlar akademik kriter için kullanılır.

Her bir arama motorundan elde edilen sonuçlar öncelikli olarak en yüksek puan olan 1 ile standartlaştırılır ve daha sonra sıralama için birleştirilir. Bunun için aşağıdaki formül kullanılır:

“Webometrics Sıralama (Pozisyon): 4*SıralamaV +2*SıralamaS +1*SıralamaR +1*SıralamaSc”

 

 

Timer Higher Education (THE) powered by Thomson Reuters

İngiliz Times Higher Education kurumunca Thomson Reuters işbirliğinde (daha önce QS ile fakat bu işbirliği bozulmuş) gerçekleştirilen bu çalışma her sene Dünyadaki ilk 400 Üniversiteyi listeliyor. İki ayrı ürünü var birincisi World University Ranking ikincisi World Reputation Rankings (kıdemli akademisyenlerin görüşlerine dayalı (anketler) en prestijli 50 Üniversite). Dünya çapında ilk 400’ün listelendiği World University Ranking için 5 kıstas kullanıllıyor:

 

”araştırma (bütçe ve  tanınırlık)” (%30)

”eğitim öğretim ortamı”, (%30)

”araştırmanın etkisi”, (%30)

”sanayiden  elde edilen gelir” (%2.5)

”uluslararası boyut”  (%7.5)

 

“Araştırma”, ”eğitim öğretim” ve ”atıflar” kıstaslarına ilişkin  verilerin büyük bir bölümü, THE tarafından genel veritabanları ve anketler  aracılığıyla, ”sanayi gelirleri” ve ”uluslararası boyut” verileri ise  üniversitelerin beyanları da kullanılarak hesaplanıyor.

 

 

 

İletişim

 

Tel: 0 252 211 3196
Faks: 0 252 211 1272
EPosta: kalite@mu.edu.tr
Adres:

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Strateji

Geliştirme Daire Bşk

Stratejik Planlama Birimi

48000 Kötekli/MUĞLA

 

Yukarı Çık